محمد الريشهري
56
دانشنامه امام مهدى ( ع ) بر پايه قرآن ، حديث و تاريخ ( فارسى )
چنان كه ملاحظه مىشود ، هيچ يك از اين تأويلات ، در جايى كه تفسير درست و مطابق ظاهر آيه وجود دارد ، پذيرفتنى نيستند . افزون بر اين ، هر گونه تأويلى بايد مستند به دليل و قرينه باشد و اين مفسّران ، هيچ دليلى بر تأويلات ياد شده ، اقامه نكردهاند . تنها تفسير درست بىتأويل ، پذيرش رجعت آنها در آخر الزمان است كه روز نصرت حق و از بين رفتن باطل است . آيات متعدّدى با اين مضمون وجود دارند كه در آنها وعدهء يارى خداوند داده شده يا گفته شده كه خدا و فرستادگانش پيروز خواهند بود ، كه البتّه تنها مىتوان به عموميت آنها استناد كرد و به عنوان شواهد تقويت كنندهء استدلال از آنها بهره گرفت . « 1 » آيهء مورد بحث ، به صراحت ، يارى رسولان و مؤمنان را در زندگى دنيا بيان كرده است و معناى اوّليه و روشن يارى ، پيروزى و غلبهء آنان بر مخالفان است . در تفسير القمّى ، حديثى از امام صادق عليه السلام در توضيح آيه آمده است كه همين تفسير را مىكند و پيروزى رسولان و مؤمنان را در رجعت مىداند . « 2 »
--> ( 1 ) . مانند آيهء : « وَ لَقَدْ سَبَقَتْ كَلِمَتُنا لِعِبادِنَا الْمُرْسَلِينَ * إِنَّهُمْ لَهُمُ الْمَنْصُورُونَ * وَ إِنَّ جُنْدَنا لَهُمُ الْغالِبُونَ ؛ سخن ما در بارهء بندگان فرستادهء ما سبقت يافته ، كه ايشان ، آرى تنها ايشان ، يارى خواهند شد و به درستى كه تنها لشكريان ما ، غالباند » ( صافّات : آيهء 171 - 173 ) و نيز آيهء : « كَتَبَ اللَّهُ لَأَغْلِبَنَّ أَنَا وَ رُسُلِي ؛ خدا چنين نوشته كه : من و فرستادگانم به طور مسلّم غالبيم » ( مجادله : آيهء 21 ) . ( 2 ) . « عن جميل ، عن أبى عبد اللَّه عليه السلام قال : قلت [ له ] : قول اللَّه تبارك و تعالى : « إِنَّا لَنَنْصُرُ رُسُلَنا وَ الَّذِينَ آمَنُوا فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ يَوْمَ يَقُومُ الْأَشْهادُ » . قال : ذلِكَ وَاللَّهِ فِى الرَّجعَةِ ، أما عَلِمتَ أنَّ أنبِياءَ كَثيرةً لَم يُنصَروا فِى الدُّنيا وَ قُتِلوا ، وَ أَئِمَّةً مِن بَعدِهِم قُتِلوا وَ لَم يُنصَروا ، ذلِكَ فِى الرَّجعَةِ » . امام صادق عليه السلام اين آيه را مربوط به رجعت دانسته و فرموده : « آيا نمىدانى كه بسيارى از انبيا و امامان پس از آنها ، يارى نشدند و كشته شدند ؟ اين كار ، در رجعت اتّفاق خواهد افتاد » ( تفسير القمى : ج 2 ص 258 . نيز ، ر . ك : همين دانشنامه : ص 17 ح 1427 .